AI dilekçe yazıcı ne yapar, ne yapamaz — dürüst bir sınır listesi
Yapay zekâ dilekçe araçları taslak süresini gerçekten kısaltıyor, ama pazarlama dilinin vaat ettiği yerde durmuyor. Nerede işe yaradığını, nerede işi büyüttüğünü ve bir taslağı teslim etmeden önce nelere bakmanız gerektiğini yazdık.
"30 saniyede dilekçe" cümlesini sektörde herkes kuruyor. Cümlenin doğru tarafı şu: boş sayfaya bakma süresi gerçekten bitiyor. Yanlış tarafı ise sessizce atlanıyor — üretilen şey bir taslaktır, ve taslağın dilekçeye dönüşmesi hâlâ avukatın işidir.
Bu yazı, bu araçların nerede gerçekten iş gördüğünü ve nerede size iş çıkardığını ayırıyor.
Gerçekten iyi yaptığı beş şey
1. Yapı ve usul iskeleti. Başlık, taraflar, konu, açıklamalar, hukuki sebepler, deliller, netice-i talep. Bu iskelet standarttır ve makine bunu eksiksiz kurar. En sık yapılan gözden kaçmalar — delil listesini yazıp bir kalemi unutmak, netice-i talebi açıklamalarla uyumsuz bırakmak — burada azalır.
2. Anlatıyı düzenlemek. Olayı dağınık biçimde anlatırsınız; araç bunu kronolojik ve okunur bir metne çevirir. Hâkimin okuma yükünü azaltan asıl şey de budur.
3. Tekrarlayan işi bitirmek. Aynı türden onlarca dosyanız varsa (kira tahliyesi, işçilik alacağı, itirazın iptali), değişen yalnızca taraflar ve rakamlardır. Şablondan üretim burada saatler kazandırır.
4. Format işini kapatmak. İyi bir araç çıktıyı Word ve PDF'in yanında UDF olarak da verir. UDF yoksa döngünün son halkası elinizde kalır: metni UYAP editörüne taşırsınız, biçim yolda bozulur.
5. Eksik bilgiyi göstermek. Şablon tabanlı üretimde doldurulmamış alanlar görünür kalır. "Tanık listesi boş" uyarısı, dilekçeyi teslim ettikten sonra fark etmekten iyidir.
Yapamadığı — ve yapıyormuş gibi görünüp yapmadığı — beş şey
1. Strateji kuramaz. Hangi talebi öne alacağınız, hangi delili şimdi sunup hangisini saklayacağınız, karşı tarafın nasıl cevap vereceği — bunlar dosya bilgisiyle değil deneyimle verilen kararlardır. Araç sizin verdiğiniz stratejiyi metne döker; strateji üretmez.
2. Olayınıza uymayan emsali eleyemez. Bir kararın var olması ile yerinde olması farklı şeylerdir. Araç künyesi doğrulanmış gerçek bir karar getirebilir, ama o kararın maddi olayı sizinkine benzemiyorsa dilekçenizi zayıflatır. Bu ayrımı okuyan yapar.
3. Rakamı denetlemez. Alacak hesabı, faiz başlangıcı, ıslah tutarı — araç bunları metne yazar, doğruluğunu siz kontrol edersiniz. Bir hesap aracı ayrıca kullanıyorsanız, sonucu dilekçeye elle taşımak yerine aynı sistemde tutmak hata payını düşürür.
4. Süreyi hesaplamaz. Dilekçenin içeriği ile süresinde verilmiş olması ayrı meselelerdir. Süre takibi dilekçe aracının değil, takvim ve hatırlatma katmanının işidir.
5. Kaynağını kendiliğinden doğrulamaz — sorulması gereken asıl nokta budur. Genel amaçlı bir dil modeli, gerçekte var olmayan bir karara ikna edici biçimde atıf üretebilir; üstelik uydurma atıf, gerçeğinden ayırt edilemeyecek kadar düzgün görünür. Değerlendirdiğiniz üründe tek soru yeterlidir: üretilen metindeki karar numaraları resmî kaynağa karşı kontrol ediliyor mu? Konuyu ayrıntısıyla şu yazıda anlattık.
Şablondan üretim mi, serbest üretim mi?
İki farklı yaklaşım var ve ikisinin de yeri var.
Serbest üretim, modele olayı anlatıp metni baştan yazdırmaktır. Esnektir; ama biçim tutarlılığı ve usul eksiksizliği tamamen modelin o anki performansına bağlıdır.
Şablondan üretim, dilekçe türüne ait doğrulanmış bir iskeletin alanlarını doldurmaktır. Daha az "yaratıcı", ama usul iskeleti garanti altındadır ve iki dilekçeniz birbirine benzer.
Bizim tercihimiz karma: kataloğumuzda 191 şablon var ve doldurma önce deterministik çalışır — anlattığınız olaydan çıkarılabilen alanlar kural tabanlı doldurulur, yalnızca boş kalanlar için yapay zekâya gidilir. Bunun iki sonucu var: aynı girdi aynı çıktıyı verir, ve model daha az yerde konuşur — yani daha az yerde hata yapabilir. Ayrıntısı belge oluşturucu bölümünde.
Teslim etmeden önce beş kontrol
Hangi aracı kullanırsanız kullanın, taslağı dilekçe yapan adım budur:
- Künyeleri doğrulayın. Her karar atfının mahkeme/daire, esas no, karar no ve tarihi tutuyor mu? Dört alandan biri tutmuyorsa atıf yanlıştır. Şüpheliyse resmî karar arama sistemlerinde aratın — nasıl arandığını burada anlattık.
- Dayanağın yürürlüğüne bakın. Modeller eski metinlerle çok karşılaştıkları için mülga düzenlemelere atıf yapmaya eğilimlidir.
- Rakamları yeniden hesaplayın. Metindeki tutar ile hesabınız birebir aynı mı?
- Netice-i talebi açıklamalarla karşılaştırın. Anlatıda geçen her talep sonuçta var mı, sonuçta olup anlatıda desteklenmeyen bir talep var mı?
- Kişisel verileri kontrol edin. Şablondan gelen bir örnek metinde başka bir dosyanın TC numarası veya IBAN'ı kalmış olabilir. Bu, hem dilekçe hatası hem KVKK sorunudur.
Beklentiyi doğru yere koymak
Bu araçların dürüst tarifi şu: ilk taslağı üreten ve biçim işini kapatan bir asistan. Kazanç gerçek — özellikle tekrarlayan dosyalarda saatler. Ama imzayı siz atıyorsunuz, ve bir dilekçedeki atfın gerçekliğinden sorumlu olan taraf her hâlükârda avukattır.
Bu sınırı baştan kabul eden bir kullanım, aracı verimli kılar. "Yazsın, ben okumadan göndereyim" beklentisi ise er ya da geç pahalıya patlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yapay zekâ çıktıları kullanılmadan önce resmî kaynaktan doğrulanmalıdır.